W Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Leżajsku, w południowej nawie bocznej za zabytkową kratą znajduje się Kaplica Matki Bożej ufundowana przez Rodzinę Potockich herbu Pilawa, a w niej cudowny obraz łaskami słynący obraz Matki Bożej Pocieszenia (MB Leżajskiej).
Obecna świątynia została wybudowana w latach 1618-1628. Okazała, 3-nawowa. Nowo wybudowana miała na sklepieniach gipsowe sztukaterie, a nie jak teraz freski. Została wybudowana w miejscu starego drewnianego kościoła z 1608 roku, który był wzniesiony w miejscu objawień, stwierdzonych cudów i łask.
Z drewnianego kościoła przeniesiono cudowny obraz Matki Bożej Leżajskiej.
W 1608 król Zygmunt III wydał zgodę na budowę nowego kościoła, zatwierdził fundację, zakonnikom nadał kawałek lasu, staw z młynem i miejsce na na zbudowanie klasztoru.
Kościół murowany został ufundowany przez Łukasza Opalińskiego i jego żonę Annę z Pileckich. Marszałek koronny i starosta leżajski Łukasz Opaliński zadeklarował, że wystawi wspaniały kościół, jeżeli się tylko raz na zawsze pozbędzie wroga, jakim był "Diabeł Stadnicki".
Śluby wypełnił. Rzeczywiście po pokonaniu w bitwie Diabła Stadnickiego, który ginie pod Leżajskiem w 1610 roku marszałek Opaliński dotrzymuje słowa.
Buduje Kościół, a w Kaplicy w drewnianym ołtarzu wstawiony zostaje obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem. Namalowany na lipowej desce, na podobieństwo obrazu Matki Bożej Śnieżnej z Rzymu został namalowany przez Erazma - leżajskiego wójta, zakonnika Zakonu Bożogrobców, malarza. Erazm wiedzę malarską zdobył w Krakowie. Był autorem wielu obrazów religijnych, w tym także obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem, znajdującego się obecnie w Kościele Farnym pw Św. Trójcy w Leżajsku.
W 1642 Król Władysław IV w dowód wdzięczności za zwycięstwo odniesione w 1642 r. pod Chocimiem daruje do cudownego obrazu Matki Bożej Leżajskiej ramy hebanowe, bogato srebrem przyozdobione.
W 1653 Stefan Czarniecki toczył walki ze Szwedami, między Jarosławiem a Leżajskiem pokonał armię szwedzką. Zwycięstwo przypisuje pomocy Najświętszej Maryi Pannie Leżajskiej, której przed bitwą ofiarował siebie i wojsko.
W 1657 Karol Gustaw król szwedzki zajął klasztor na kwaterę dla siebie. Kościół, kościelne skarby, w tym biblioteka zostały doszczętnie przez Szwedów splądrowane. I w tym samym roku po odejściu Szwedów dobra kościelne zostały splądrowane przez wojska Rakoczego. Kozacy zdjęli z cudownego obrazu MB hebanowe ramy, wyłuskali z ram srebro, części rzeźbione pogruchotali. Spalili stary, drewniany klasztorek z 1608 roku, ogień rozprzestrzenił się na nowy murowany klasztor. Spłonęła też wieża zegarowa, od żaru stopiły się dzwony. Spłonął dach. Odbudowany po pożarze dach runął w 1670, zniszczone zostały na sklepieniach sztukaterie.
8 września 1752 roku dokonano koronacji cudownego obrazu Matki Bożej Leżajskiej. Obraz cieszył się powszechnym kultem, wierni doznawali cudownych uzdrowień i został przez oficjalne władze uznany za cudowny.
Najpierw dokonano przyozdabiania kościoła. Sprowadzono artystę malarza Stroińskiego ze Lwowa, który pokrył ściany freskami. W kaplicy liczne freski przedstawiające m. in. sceny z narodzenia Maryi Panny w otoczeniu licznych aniołów.
Właściwym inicjatorem, a zarazem fundatorem koronacji Cudownego Obrazu był starosta leżajski Józef Potocki, kasztelan krakowski i hetman wielki koronny we współdziałaniu z władzami zakonnymi. On to, swoimi wpływami, wyprosił dekret koronacyjny w Rzymie i ufundował złote korony, które poświecił osobiście papież Benedykt XIV. Darem monarchy była bogato zdobiona, hebanowa rama obrazu, zniszczona przez kozaków i wojska Jerzego Rakoczego w 1657 r.
Józef Potocki zmarł kilka miesięcy przed koronacją. Sprawę koronacji przekazał synowi, Stanisławowi Potockiemu. Ten, idąc śladami ojca, nie szczędził nakładów, aby koronacja wypadła jak najokazalej. Na koronację przyjechał z synem Ksawerym. Obaj karetą wieźli owe korony. Ksawery Potocki wygłosił przed biskupem uroczystą mowę, po czym obie korony złożył przed cudownym obrazem. Ks. biskup Sierakowski założył korony na głowy Dzieciątka i Maryi.
5 lat po koronacji, w 1757 i dokładnie 100 lat po pierwszym ograbieniu obrazu przez watahy kozaków i Rakoczego dokonano kolejnych kradzieży. Złodziej wydarł z obrazu obie korony, bogato wysadzane diamentami i szmaragdami, zabrał kosztowne sygnety, perły, złote klejnoty.
100 lat po koronacji obrazu wnuk Józefa Potockiego, Alfred Potocki i jego żona Maria z Sanguszków Potocka postanowili odnowić gruntownie Kaplicę.
Kaplica została zwieńczona kopułą z piękną sztukaterią, widzimy tam herb Potockich fundatorów. Maria z Sanguszków Potocka sprowadziła z Wiednia bogato rzeźbione i złocone ramy obrazu oraz sukienki.
Uroczystości 100-letniej rocznicy koronacji Cudownego Obrazu przesunięto na rok następny 1853. Trwały przez tydzień od 3 do 9 września. Tysiące pielgrzymów przybywało z odległych miast i wiosek i to nie tylko krajowych, ale i spoza Galicji. W porozumieniu z władzą rosyjską otwarto granice dla pielgrzymów z Królestwa Polskiego. Na granicy między Galicją a Królestwem straże wydawały dla ludu przepustki nawet na 8 dni. Ziemianie byli kierowani na komorę celną.
Przez te dni rozdano przeszło 20 tys. Komunii Św., codziennie bywało po 30 tys. wiernych, w dniu głównym 8 września uczestniczyło 70.tys. pielgrzymów.
Dowodami licznych łask i cudów, jakich tutaj doświadczono, były nagromadzone we wnętrzu kaplicy wota. Wiele z nich zaginęło w czasie wojen i zawieruch dziejowych minionych wieków. W 1757 r. skradzione zostały złote korony.
W październiku 1981 r. nieznani sprawcy dokonali włamania do świątyni oraz profanacji łaskami słynącego wizerunku. Skradli wówczas koronę z głowy Dzieciątka Jezus.
Obecne korony są poświęcone przez Jana Pawła II i założone przez prymasa Polski w 1984 roku. Współczesna sukienka powstała również w 1984 roku.
Zasłonę stanowi obraz z połowy XVIII wieku pędzla Stanisława Stroińskiego. Przedstawia wizję Tomasza Michałka.
Krata w Kaplicy Matki Bożej i krata w Kaplicy św. Franciszka w nawie bocznej południowej zostały wykonane przez Jędrzeja z Sokołowa w XVIII w.
.jpg)
.jpg)
Tu szanowne spoczywają zwłoki J. W. Jana Chryzostoma Grabieńskiego starosty Radelnickiego orderów Polskich Kawalera, fundatora Kaplicy Matki Bożej syndyka dobrodzieja tego konwentu, wieku 68 roku życia, dnia 20 sierpnia 1808 roku zmarłego, któremu J.W. Antonina z Szczepkowskich Grabieńska pozostała wdowa, ten wieczysty z płaczem położyła pomnik. Westchnij za nim do Boga przechodniu.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
